“Je gehoor is kostbaar en kwetsbaar”.

 

Goed kunnen horen is niet alleen van belang voor het musiceren.

Het is één van de belangrijkste zintuigen om te kunnen communiceren met anderen. Maar ook het bewust kunnen waarnemen van je omgeving is mede mogelijk dankzij je gehoor.

 

Na bijna 40 jaar muziek maken heb ik het geluk dat mijn gehoor nauwelijks schade opgelopen heeft. De geringe schade hindert mij wel enigszins in het contact met anderen, tijdens mijn werkzaamheden heb ik er het meeste last van. Gelukkig zijn de gevolgen voor het kunnen bassen (nog) te verwaarlozen. Voor mij een reden om aan dit onderwerp aandacht te besteden op deze site. Ook zal ik tips geven die je kunnen helpen om problemen met je gehoor te voorkomen of te verminderen.

 

Allereerst iets over het gehoor zelf.

Het gehoor behoort tot één van onze zintuigen en werkt (globaal) als volgt.

 

Geluidsgolven (1) bereiken via de gehoorgang het trommelvlies (2) en brengen dat in beweging. Deze beweging wordt d.m.v. de gehoorbeentjes (versterkt) overgebracht op de membraan van het slakkenhuis (3).

Dit slakkenhuis is gevuld met vloeistof wat vervolgens ook weer in beweging (trilling) komt. De vloeistof zorgt er voor dat de haarcellen in het slakkenhuis gaan trillen. Deze haarcellen zijn weer verbonden met zenuwen (4) die geprikkeld worden. Gevolg daarvan is een elektrisch signaal dat aan de hersenen afgegeven wordt. De hersenen ervaren dat als geluid wat wij vervolgens bewust waarnemen. Zo kunnen we horen!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Als je oren piepen of suizen na een optreden of repetitie heeft je gehoor een “deuk” opgelopen. Door het hoge volume (geluidsdruk) zijn de haarcellen beschadigd, ze zijn erg kwetsbaar en zullen niet helemaal meer herstellen.

Het niet volledig herstellen van de haarcellen heeft tot gevolg dat het gehoor afneemt. Als dit zich regelmatig voordoet kan dit na enige tijd

lawaaidoofheid veroorzaken. Via een gehoortest (Audiogram) kun je lawaaidoofheid vaststellen.

Bij lawaaidoofheid vertonen alle, voor de mens, hoorbare frequenties een dip in het audiogram. Omdat de dip ook zit in de frequenties tussen 4000 tot 6000 Hz. zijn medeklinkers slecht(er) hoorbaar. In combinatie met achtergrond geluid/ruis is het kunnen verstaan van woorden daardoor lastig en soms zelfs onmogelijk.

Helaas zijn maar weinig muzikanten zich van bovenstaande bewust waardoor een vrij groot deel van hen dan ook kampt met “lawaaidoofheid”.

 

Ik zei al eerder dat het gehoor kwetsbaar is maar daarnaast is het ook nog eens uniek. Daarmee bedoel ik dat gehoorschade onomkeerbaar is, dus veelal blijvend! Een meer dan goede reden om het te voorkomen dus.

 

Je kunt er zelf een hoop aan doen. Koop goede gehoorbescherming, hou het volume van de installaties zo laag mogelijk. Voorkom te veel druk opbouw in kleine ruimten. Zorg dat het te veel geluid “weg” kan en gebruik open systemen (bijv. een koptelefoon die niet geheel afsluit) Bespreek binnen de band hoe je denkt het geluid beheersbaar te kunnen houden. En misschien wel het belangrijkste : “Laat je gehoor regelmatig controleren”

Dan weet je pas echt of je op de goede weg bent.

 

Gehoorbescherming.

Deze is er allerlei soorten, maten  en prijzen.

Ben je serieus bezig? Repeteer je regelmatig? Treedt je vaak op?

En heb je daarnaast vaak een pieptoon in je oren ?

Overweeg dan de aanschaf van oordoppen op maat, ze zijn prijzig maar niet zo kostbaar als je gehoor!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Een In-ear systeem met op maat gegoten oordoppen kan je ook helpen te voorkomen dat je een blijvende gehoorbeschadiging oploopt. Een dergelijk systeem maakt het mogelijk om een eigen mix te maken van het totaal geluid. Daarnaast isoleert het je van het omgevingsgeluid met daarin alle mogelijke schadelijke impulsen. Deze systemen zijn echter vrij duur en alleen goed toepasbaar in een compleet geluidssysteem (P.A.)

Het is vaak een gesloten systeem,  je moet dus goed letten op het volume!

 

Dat ik ondanks de oordoppen een gehoorbeschadiging opgelopen heb heeft te maken met het feit dat ik niet goed kon wennen aan het gedempte geluid. Ik beleefde de muziek niet zoals ik zou willen en gebruikte ze dus niet consequent. Ik dacht problemen te kunnen voorkomen door de “bron” aan te pakken. Daarin was ik afhankelijk van de medewerking van mijn mede-muzikanten en die medewerking was er (helaas) niet altijd!

 

Bronbestrijding.

Deze kreet komt uit de ARBO-wet en dan gaat het vooral over het bestrijden van geluid wat geproduceerd wordt door machines (de bron).

De bron wordt in dat geval zoveel mogelijk geïsoleerd om zodoende schadelijke geluidsgolven voor mensen en dieren te voorkomen.

Grappig is dat in bepaalde gevallen juist muziek ingezet wordt om bepaalde geluidsgolven van de bron te “neutraliseren”.

Te harde muziek (meer dan 85 dB) kan op zich ook een schadelijke geluidsbron zijn. Bronbestrijding tijdens repetities en optredens kun je slechts gedeeltelijk toepassen. Uitgangspunt dient te zijn dat dit niet ten koste gaat van het speelgenot en/of de kwaliteit van de muziek!

Ik ga je hieronder een paar tips geven om het geluid af te stellen tijdens repetities. Ik kies voor een repetitie omdat daarbij de omstandigheden (omvang ruimte, materialen vloeren en wanden e.d.) vrij constant zijn.

 

Ik ga uit van een band die bestaat uit een drummer, bassist, gitarist(en), toetsenist en een zanger(es). Er wordt gebruik gemaakt van de Back-line en een zang-installatie of (kleine) P.A. De opstelling is zodanig dat iedereen naar elkaar toekijkt, de opstelling is dus in een “rondje”. Hou de volgorde aan zoals ik die hieronder beschrijf voor het beste resultaat.

 

1. Het drumstel.

Deze wordt niet versterkt. Vraag de drummer het drumstel zoveel mogelijk te dempen. Gebruik daarvoor eventueel demp-ringen op de vellen en een dekentje in de basdrum. Uitgangspunt is dat de drummer “lekker” moet kunnen drummen, het speelgenot moet intact blijven! Op die manier zal de drummer bereidt zijn om zijn/haar medewerking te blijven geven hetgeen zeer belangrijk is. Het volume van het drumstel is namelijk bepalend voor het uiteindelijke totaal volume van de band. Zodra het drumstel “maximaal” gedempt is, luister dan of er nog bijgeluiden zijn en reduceer die ook.

Soms kan het noodzakelijk zijn om een soort muur van dempende materialen op te stellen rondom het drumstel.

 

2. Basgitaar.

Vraag de basgitarist om samen met de drummer een rifje te spelen.

(Let goed op dat de drummer “voluit”, zoals gebruikelijk, slaat)

Stel de bas net iets boven het geluidsnivo van de basdrum af.

De geluidsgolven (sinus) van de bas zijn vrij groot. In de ruimte zelf zijn ze vaak nauwelijks hoorbaar, daarbuiten daarentegen des te meer!

(Wie kent niet de “bonkende” Golfjes voor het stoplicht!)

Dit kun je enigszins corrigeren door wat meer mid aan het basgeluid toe te voegen. Dan blijft de bas beter hoorbaar in de oefenruimte en horen de anderen ook eens wat er gespeeld wordt ;-)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3. Gitaren.

Laat de drummer en de bassist een deuntje spelen (let ook nu weer op dat ze niet te ingetogen spelen). Vraag de gitarist begeleidende akkoorden (eventueel met standaard effect) mee te spelen en stel het volume af.

Laat daarna de gitarist (indien van toepassing) soleren. Breng ook dit solo-volume in balans met de rest.

Gitaristen willen, over het algemeen, zichzelf graag goed horen.

Meestal heeft dat tot gevolg dat ze overal bovenuit klinken en te hard staan in verhouding tot de rest. (“Sorry Boys”) Deels heeft dit te maken met de korte golf (sinus) van het gitaargeluid.

Door de kortere sinus is de gitaar, in tegenstelling tot de bas, vaak beter hoorbaar in de repetitieruimte.

Blijft de gitaar te hard klinken en/of klaagt de gitarist erover dat deze zichzelf niet goed hoort, stel dan het gitaar-combo/speakercabinet op als front-monitor (met de achterkant naar voren), dit is meestal al voldoende.

Of wel plaats de versterker op een verhoging (standaard) waardoor deze meer op oor hoogte staat.

Een andere mogelijkheid is dat je het gitaar-combo/speakercabinet met de voorzijde naar de achterwand richt. De speaker weerkaatst zijn geluid dan via deze wand. Afhankelijk van het materiaal van de achterwand vind er demping plaats. Over het algemeen voldoet een harde achterwand het best.

Vooral bij de gitaren blijft het een kwestie van “Trial and Error” en beslist niet opgeven!

 

4. Toetsen.

Bij het afstellen van de toetsen volg je dezelfde procedure als bij de gitaristen. De toetsen(isten) zijn over het algemeen vrij constant in het produceren van volume (minder effecten?) Ook hoor je ze minder vaak klagen over het feit dat ze zichzelf niet horen (zitten vaak waardoor de versterker op oor hoogte staat?) Of zijn ze gewoon minder “doof” ;-) ?

 

5. Zang.

Als laatste stel je de zang af. Deze moet goed hoorbaar zijn en vooral niet onverstaanbaar. Veelal wordt de zang te “dof” afgesteld om Feedback

(wat vaak in de hoge tonen zit) te voorkomen. Niet doen dus!

Hou de zang “helder en fris” beter iets te veel van dat dan te weinig, de tekst blijft zo ook beter verstaanbaar.

 

Als je dit voor elkaar hebt ben je er nog niet.

Noteer alle instellingen en ga dan pas repeteren. Zodra je eenmaal bezig bent met repeteren wordt er vaak nog aan (volume)knoppen gedraaid!

De eerste minuten van de repetitie is je gehoor nog redelijk objectief, maar dat neemt snel af. Controleer regelmatig in hoeverre er aan knoppen gedraaid wordt die van invloed zijn op het volume. Probeer niet te ver af te wijken van de eerste instelling. Je gehoor neemt te snel af om het later nog goed te kunnen beoordelen en bij te stellen.

Lukt je het niet om uiteindelijk zonder piep in je oren thuis te komen dan wordt het tijd om jezelf te beschermen met......oordoppen!

 

......................................................................................................................................................................

Ik heb meegemaakt dat een band stond te repeteren met oordoppen in!

Het volume was enorm omdat de bandleden zich anders zelf niet goed konden horen.

.............................................................????????????...........................................................................

 

Er heerst een misverstand over het begrip “Vet” spelen.

Ik hoor regelmatig zeggen: “Het moet vet klinken”

Ik weet inmiddels wel dat vet helemaal niets met het volume te maken heeft.

Lukt het je niet om vet te spelen zonder extreme volumes te hanteren?

Dan is er duidelijk iets mis met je techniek!

 

Hieronder vind je een overzicht hoelang je je gehoor in principe bloot zou mogen stellen aan een aantal dB (Volume)

Door je aan deze regels te houden heb je een verminderde kans op een  gehoorbeschadiging.

 

 

 

The table below is taken from the Occupational Safety & Health Administration directive on

Occupational noise exposure (1926.52):

 

 

                    

 

 

 

 

 

 

 

 

PERMISSABLE NOISE EXPOSURE

 

 

            DURATION PER DAY, HOURS            SOUND LEVEL dBA SLOW RESPONSE

8                                                                      90

6                                                                      92

4                                                                      95

3                                                                      97

2                                                                    100

1.5                                                                  102

1                                                                     105

0.5                                                                  110

<0.25                                                              115

 

Conforming to this directive will minimise the risk of hearing damage caused by long listening

periods. A simple rule to follow is the longer you listen the lower the average volume should be.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Er valt nog veel meer te vertellen over dit onderwerp, deze pagina is dus verre van compleet. Ook heb ik niet de intentie gehad om één of ander wetenschappelijk artikel te schrijven.

Ik hoop wel op deze manier aandacht te vestigen op een sluipend probleem onder muzikanten.

Ik hoop dat vooral de jongere muzikanten zich meer bewust worden van dit probleem en dat zij zich realiseren dat een gehoorbeschadiging niet tijdelijk is maar blijvend!

Alleen met een goed gehoor ben je in staat om een leven lang van muziek te genieten, daarbij maakt het niet uit of je speelt of luistert.